Türk-İslam medeniyetinin önde gelen manevi liderlerinden Es-Seyyid Osman Hulûsi Efendi’ye adanmış bir yaşamı araştıran “Darende’ye Adanmış Bir Ömür” adlı eser, Özbekistan’ın köklü yükseköğretim kurumlarından birinde tanıtımını gerçekleştirdi. Urgenç Devlet Üniversitesi’nin Filoloji ve Edebiyat Fakültesi ile Sosyo-Ekonomik Bilimler Fakültesi iş birliğiyle düzenlenen etkinlikte, Türkiye ve Özbekistan arasındaki ortak medeni miras, tasavvuf geleneği ile Türk dünyasının kültürel ilişkileri akademik bir bakış açısıyla ele alındı. Etkinliğe, üniversitenin yöneticileri, akademisyenler, araştırmacılar ve öğrenciler katıldı.
Prof. Dr. Süleyman Doğan ve Prof. Dr. Cihan Okuyucu tarafından iki cilt halinde yazılan eser, Es-Seyyid Osman Hulûsi Efendi’nin hayatını, hizmet anlayışını, düşünsel zenginliğini ve Darende’ye odaklanarak gerçekleştirdiği eğitim, sosyal yardımlar ve kültürel etkinlikleri derinlemesine incelemektedir. Bu program, sadece bir kitap tanıtımından öte, Orta Asya ve Anadolu arasındaki derin ilim, irfan ve manevi bağlantıların yeniden anıldığı eşsiz bir kültürel buluşma fırsatı sunmaktadır.
Tanıtım programında söz alan Prof. Dr. Süleyman Doğan, eserin sadece bir biyografi olmadığını, Türk-İslam medeniyetinin ortak değerlerini geleceğe taşımayı hedefleyen kapsamlı bir araştırma olduğunu ifade etti. Programın özellikle Oğuz bölgesinde düzenlenmesi, tarihi bağların yeniden gündeme gelmesine önemli bir katkı sağladığını vurguladı. Ayrıca, Hulûsi Efendi’nin hayatının halk, vatan ve millet hizmeti anlayışı üzerine kurulu olduğunu, bu sebeple bir din büyüğü olmanın yanı sıra eğitimci, mürşit ve toplum lideri olarak da geniş kitlelere rehberlik ettiğini belirtti.
Doğan, Hulûsi Efendi’nin ilme verdiği önemin en somut göstergelerinden birinin zengin kütüphanesi olduğunu aktararak, eğitim, kültürel mirasın korunması, gençlerin yetiştirilmesi ve özellikle kız çocuklarının eğitimi konularındaki öncülük ettiğini söyledi. Yaklaşık üç yıl süren çalışmalar sonucu meydana gelen eserin, farklı müfredat alanlarından akademisyenlerin katkılarıyla şekillendiğini dile getiren Doğan, kitabın amacını mükemmel insan yetiştirmeye katkı sağlamak ve Hulûsi Efendi’nin düşüncelerini yeni nesillere aktarmak olarak tanımladı. Çalışmanın vakıf tarafından ücretsiz olarak sunulması ve ticari bir kaygı taşımaması da dikkat çekici noktalardan biri oldu.
Etkinliğin açılışında birçok akademisyen, Harezm, Buhara, Semerkand ve Anadolu arasında süregelen kültürel ve manevi etkileşimi vurguladı. Yıldız Teknik Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Cihan Okuyucu, Orta Asya’nın İslam medeniyetinin önemli merkezlerinden biri olduğunu ve bu bölgenin büyük bilim insanları kadar insanlığa yön veren manevi önderler de yetiştirdiğini belirtti. Urgenç’te bulunmaktan duyduğu memnuniyeti aktararak, buraya öğretmek için değil, öğrenmek için geldiklerini ifade etti. İmam Buhari’den İmam Tirmizi’ye, Harezmî’den Uluğ Beg’e kadar birçok önemli ilim adamının bu topraklardan çıktığını sözlerine ekledi.
Okuyucu, Orta Asya’nın, yalnızca bilim merkezleriyle değil, yetiştirdiği büyük manevi önderler sayesinde de insanlık tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu dile getirdi. “Bu coğrafya sadece ilim merkezi değildir, aynı zamanda büyük manevi liderlerin de yetiştiği bir yerdir” dedi. Ayrıca, Somuncu Baba ve Hulûsi Efendi’nin temsil ettiği irfan geleneğinin kökenlerine değinerek, Anadolu’da yaşatılan tasavvuf anlayışlarının Orta Asya kökenli olduğunu belirtti. Somuncu Baba’nın ailesinin köklerinin Orta Asya’dan geldiğine dikkat çeken Okuyucu, bu manevi mirasın yüzyıllar boyunca korunduğunu ifade etti.
Hulûsi Efendi’nin sadece manevi bir lider olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Okuyucu, onun toplum yararına yaptığı hizmetlerin Türkiye’nin pek çok şehrine yayıldığını ve büyük bir vakıf hareketine dönüşerek 13. yüzyıldaki Horasan erenleri geleneğinin 20. yüzyıldaki yansımasını ortaya koyduğunu vurguladı.
Programın önemli bölümlerinden bir diğeri, tasavvufun günümüzdeki yeri üzerine değerlendirmelerdi. Prof. Dr. Cihan Okuyucu, tasavvufun insanın iç dünyasını güzelleştirmeyi hedeflediklerini belirterek, “Tasavvuf insanı, insan yapan bir sanattır” dedi. Tasavvufun insan sevgisi, ahlak ve hizmet anlayışına dayanan bir eğitim sistemi olduğunu ifade eden Okuyucu, gönül erlerinin yalnızca manevi eğitimle değil, toplumun kalkınmasıyla da ilgilendiğini vurguladı. Gazi Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Oğuzhan Aydın ise, Türk-İslam medeniyetinin Orta Asya’dan Anadolu’ya yolculuğunu ele aldı.
Aydın, “Harezm, Buhara, Semerkand, Türk dünyasının hafızasında özel bir yere sahiptir. Ortak medeniyet birikimi asırlardır gönül insanları aracılığıyla aktarılmıştır.” dedi. Ayrıca, Aydın, Hulûsi Efendi’nin şiirlerinden ve öğütlerinden örnekler vererek, onun insana hizmet etme anlayışının günümüzde de geçerliliğini koruduğunu ifade etti.
Yalova Üniversitesi öğretim üyelerinden Dr. Kemal Demir, Darende’nin yalnızca bir Anadolu ilçesi değil, aynı zamanda önemli bir medeniyet ve gönül merkezi olduğunu belirtirken, bu bölgenin yüzyıllardır ilim ve hizmet geleneğinin yaşatıldığı önemine dikkat çekti. Demir; “Darende, bir gül ve gönül medeniyetinin candamarıdır.” ifadesini kullanarak, bu durumun Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan büyük irfan ve maneviyat geleneğinin canlı bir temsilcisi olduğunu vurguladı.
Demir, “Bu eser, Hulûsi Efendi’yi çok yönlü olarak ele alan, hayatını, düşüncelerini ve hizmet anlayışını bütüncül şekilde inceleyen kıymetli bir çalışmadır. Gelecekte araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı olacağına inanıyorum.” dedi.
Etkinlikteki tartışmalarda, Türkiye ile Özbekistan arasındaki akademik ilişkilerin geliştirilmesi, ortak kültürel miras üzerine yeni araştırmalar yapılması ve Türk dünyası üniversiteleri arasındaki iş birliklerinin artırılması gerektiği dile getirildi. Katılımcılar, tasavvuf, Türk-İslam düşünce tarihi, kültür tarihi ve ortak medeniyet mirası alanlarında yürütülecek bilimsel çalışmaların Türk dünyası halkları arasındaki dayanışmayı güçlendireceğini belirtti.
Tanıtım programının sonunda akademisyenler ve öğrenciler, eser hakkında değerlendirmeler yaparak yazarlarla fikir alışverişinde bulunmuşlardır. Urgenç Devlet Üniversitesi’nde düzenlenen bu etkinlik, Darende’nin manevi ve kültürel mirasının uluslararası akademik ortamlara taşınması açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi. Ayrıca, Türk dünyasının ortak hafızasında yer alan değerlerin yeni nesillere aktarılması yönünde çalışmaların süreceği mesajı verildi.
Yorumlar kapalı.