Birkleyn mağaraları, birinci derece arkeolojik sit alanı olarak tanımlanmasına rağmen, geçen yıl maden ruhsatlarına, taş ocaklarına ve kırma-eleme tesislerine açılmıştır. Yapılan başvurular ve yasal süreçler sonucunda bu projeler iptal edilerek madencilik faaliyetlerine son verilmiştir. Diyarbakır’ın Lice ilçesinde, Örtülü köyünde bulunan Birkleyn mağaralarının maden alanlarına ve ilgili tesislere açılması üzerine, yaklaşık bir yıl önce hukuki bir süreç başlatılmıştır. Bu süreç sonucunda, mahkeme yürütmeyi durdurma kararı vermiştir.
Diyarbakır Barosu avukatlarından ve Çevre Komisyonu Başkanı Ahmet İnan, Birkleyn mağaralarının arkeolojik sit alanı olduğunu vurgulamıştır. İnan, “Buna rağmen bu mağaraların bulunduğu alan, maden ruhsatlarına, taş ocaklarına ve kırma-eleme tesislerine açılmıştı. Bir yıl önce bu projelerin iptali için hukuki bir süreç başlattık. Taş ocağı, kırma-eleme tesisi ve beton santrali, burayı tamamen yok edecek projeler olarak birbirini tamamlıyor. Birkleyn mağaraları sadece arkeolojik bir değer taşımakla kalmayıp, uluslararası düzeyde de ‘önemli doğal alan’ olarak tanınmakta ve içerisinde endemik flora ile fauna türleri barındırmaktadır. Ayrıca, Diyarbakır halkının yaz sıcaklarında serinlemek için tercih ettiği bir yerdir. İçerisinde 8 bin yıllık kitabeler ve Asur dönemine ait heykeller bulunmaktadır. Tüm bu sebeplerle, bu tehlikeli madencilik faaliyetlerine karşı Diyarbakır Barosu ve yerel halkla birlikte dava açtık. Mahkeme, bu tarihi ve arkeolojik alanın tehdit altında olduğunu, ekosistemin zarar göreceğini belirterek yürütmeyi durdurma kararı aldı. Proje şu an için durmuş durumda,” şeklinde ifade etmiştir.
İnan, bölgenin kendileri için evrensel bir miras olduğunu dile getirirken, “1990’lı yıllarda Alman ve İngiliz arkeologlar buraya geldi ve buranın muazzam bir antik kent potansiyeli taşıdığına dikkat çekti. Bugüne kadar yeterli çalışma yapılmadığı konusunda raporlar mevcuttur. Bu nedenle, bu yıkım projelerinin buradan uzak tutulması için çaba sarf ediyoruz. Mağaraların gerçek değerinin belirlenmesi amacıyla kapsamlı bir çalışma yapılması şarttır çünkü mağara uzantıları kilometrelerce sürmektedir. Şu ana kadar detaylı bir kazı yapılmamıştır. Tepede antik bir kent, kaleler ve mezarlıklar vardır. Bu değerlerin ortaya çıkarılması için arkeologların, kamu kurumlarının ve sivil toplumun bir araya gelmesi ve bu kıymetli alanların yaşatılması için acil tedbirler alması gerekir. Bu konuyla ilgili Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğüne başvurdum, ayrıca tüm Bakanlıklara da başvurularımızı ilettik. Kültürel varlıklarımızı korumak zorundayız. Bu tür enerji politikalarında, kamunun, yerelin, bölge halkının ve o bölgenin ekosistem ile kültürel değerlerinin korunmasına özen göstermeliyiz,” açıklamalarında bulunmuştur.
Birkleyn mağaralarının UNESCO Dünya Mirası Listesine girmesi için bir başvuru sürecinin başlatılacağını da belirten İnan, “UNESCO’ya başvuru süreci oldukça zorlu bir süreçtir. Bu, herhangi bir meslek örgütü tarafından değil, kamu kurumları tarafından yapılmalıdır. Bu yüzden kamu kurumlarıyla iyi bir koordinasyon sağlamamız gerekmektedir. Burası UNESCO’ya girmeye uygun bir alandır çünkü hem önemli bir doğal alan hem de arkeolojik bir sit alanı olması oldukça nadir bir durumdur. Ayrıca Dicle Üniversitesi’nin akademik çalışmalarına göre burası bir jeomiras alanıdır. Jeomiras alanı, sadece insanların izlerini taşımakla kalmaz, aynı zamanda evrenin oluşumundan günümüze dek geçen süreçle ilgili kayaç yapısıyla önemli izler ve bilgiler içerir. Bu üç özelliği bir arada barındıran başka bir yer olamayabilir. Gerçekten burayı ziyaret ettiğinizde olağanüstü bir yapı ile karşılaşacaksınız. Bu üç özelliğin bir arada bulunması nedeniyle, buranın koruma statüsünün güçlendirilmesi ve uluslararası miras listesine alınması için gerekli süreçlerin başlatılması gerekecektir,” demiştir.
Yorumlar kapalı.