Erzurum’un yaylalarında, yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte ilk kuzu kırkımları yapılmaya başlandı. Bu süreçte, o bölgedeki ihtiyaç sahiplerine verilmediği takdirde, kırkılan kuzuların ince ve değerli yünleri imha ediliyor. Özellikle Erzurum’un Aziziye ilçesine bağlı kırsal Söğütlü Mahallesi yaylalarında gerçekleştirilen bu uygulama, hayvancılıkta “kuzu” veya “toklu” kırkımı olarak adlandırılıyor. Eskiden yastık ve yorgan yapımında tercih edilen bu ince kuzu yünleri, günümüzde ise eski değerini kaybetmiş durumda.
Kuzuların 3 ila 6 aylık yaşlarına ulaştıkları dönemde yapılan ilk kırkım, hayvanların sıcak havalardan korunması ve dış parazitlere karşı daha sağlıklı olmaları amacıyla gerçekleştiriliyor. Bu işlemin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için, yağmursuz ve sıcak günler tercih ediliyor. Ayrıca, kuzu kırkımı öncesinde hayvanların stres yaşamamaları için o gün aç bırakıldıkları belirtiliyor.
İlk Kırkımın Önemi
İlk kez elde edilen kuzu yünü, ergin koyun yününe göre oldukça ince, yumuşak, esnek ve temiz bir yapıya sahip olduğu için geçmişte tekstil sektöründe ve ev eşyalarının üretiminde önemli bir yere sahipti. Ancak günümüzde, sentetik dolgu malzemelerinin yaygınlaşması ile kuzu yününe olan ilgi giderek azalmaktadır.
Kırkım Uygulamaları
Kırkım süreçlerinde, asırlık gelenek olan “kırklık” adı verilen el makasları ile modern elektrikli kırkım makineleri bir arada kullanılıyor. Kuzuların derisinin oldukça ince ve hassas olması nedeniyle, yetiştiriciler hayvanların zarar görmemesi için dikkatli bir çalışma yürütüyor. Özellikle ilk kez kırkılan kuzular, yakalanırken ve yatırılırken makine sesinden dolayı korku ve heyecan yaşayabiliyor.
Erzurum Şehir Hastanesinde laborant olarak görev yapan ve hayvancılıkla uğraşan Muhammet Lâçin, “Kuzularımız bu dönemde büyüdü ve kırkım vakti geldi. Sıcaklardan korunmaları ve dış parazitlere karşı tedbir almak için kırkım yapıyoruz. Kimi arkadaşlarımız geleneksel yöntemlerle, kimileri ise modern cihazlarla bu işlemi gerçekleştiriyor. Kuzular biraz heyecanlı oluyor ve mekanın sesine karşı stres yaşıyorlar. Biz de birkaç gün burada kalıp süreç devam ediyoruz. Her bir kuzu için kırkım, hayvanın durumuna göre ortalama 10-15 dakika sürüyor,” ifadelerini kullandı.
Yünlerin Değeri ve Kullanımındaki Düşüş
Lâçin, yünlerin artık eski yıllardaki gibi değerlendirilemediğini belirtti: “Eskiden, kuzu yünleri birçok alanda kullanılırken, şimdi bu kullanım oldukça azaldı. Modern malzemelerle üretilen yatak ve yastıklar daha yaygın hale geldi. Yine de geleneksel yöntemleri sürdüren bazı komşularımız var. Onlara ihtiyaçları olduğu zaman yünleri veriyoruz, ancak kalan kısmı imha ediyoruz,” diye ekledi.
Yorumlar kapalı.